Waarom lesgeven over de Holocaust?

Het is van essentieel belang om na te denken over de beste manier om de Holocaust zinvol en relevant te maken voor leerlingen. Dit hoofdstuk geeft beleidsmakers, schooldirecties, docenten en anderen argumenten en handvatten om hun lesprogramma over de Holocaust op te zetten en te onderbouwen. Dit is in het bijzonder van belang voor IHRA-lidstaten die zich hebben verplicht tot lesgeven en leren over de Holocaust.

De complete tekst van de IHRA Aanbevelingen voor lesgeven en leren over de Holocaust kunt u hier downloaden.

Holocausteducatie biedt een goede mogelijkheid om kritisch denken, maatschappelijk bewustzijn en persoonlijke groei te stimuleren. De Holocaust was een keerpunt in de wereldgeschiedenis. De Holocaust was grensoverschrijdend en beïnvloedde alle delen van de samenleving en vond plaats binnen de context van de Tweede Wereldoorlog. Decennia later worstelen samenlevingen nog steeds met de herinnering aan de Holocaust. Hoe verhoudt de Holocaust zich tot hedendaagse uitdagingen als hardnekkig antisemitisme, andere genocides in de wereld, de vluchtelingencrisis en de bedreiging van democratische normen en waarden in sommige landen?

Lees meer over de Aanbevelingen voor lesgeven en leren over de Holocaust.

Docenten in formele omgevingen (zoals scholen) en begeleiders op informele plekken (zoals musea) kunnen leerlingen betrekken via een verantwoordelijke, op feiten gebaseerde historische aanpak die ook op andere disciplines is geënt. Hoewel de Holocaust uniek was in tijd en plaats, roept deze menselijke gebeurtenis uitdagende vragen op over individuele en collectieve verantwoordelijkheid, over de betekenis van actief burgerschap en over de structuren en maatschappelijke normen die gevaarlijk kunnen worden voor bepaalde groepen en de samenleving als geheel.

 

Lees andere uittreksels van de Aanbevelingen hier:

Waarom Holocausteducatie?

A woman looks at a presentation, black and white
Photograph by Luis Paredes.
  • De Holocaust was een ongekende poging om alle Europese Joden te vermoorden en zo hun cultuur te verwoesten; het stelde de grondbeginselen van menselijke waarden fundamenteel op de proef.
  • Studie van de Holocaust toont aan dat genocide geen spontane of onvermijdelijke gebeurtenis is. De Holocaust is het bewijs dat een staat zijn bureaucratische structuren, processen en technische expertise kan aanwenden en tegelijkertijd verschillende lagen van de samenleving kan betrekken bij de uitvoer van beleid, variërend van uitsluiting en discriminatie tot genocide.
  • De geschiedenis van de Holocaust toont de rol van historische, sociale, religieuze, politieke en economische factoren in de aantasting en desintegratie van democratische waarden en mensenrechten. Hierover leren kan leerlingen helpen om inzicht te ontwikkelen in de mechanismen en processen die tot genocide leiden. Dit begrip kan leiden tot reflectie over het belang van de rechtsstaat en democratische instellingen. Dit helpt leerlingen om omstandigheden te herkennen die deze structuren mogelijk bedreigen of aantasten. Ook helpt het hen nadenken over hun eigen rol en verantwoordelijkheid bij het waarborgen van deze principes om mensenrechtenschendingen te voorkomen.
  • Lesgeven en leren over de Holocaust biedt een kans om beslissingen en handelingen die door een aantal mensen is genomen (of is nagelaten) in een opkomende crisis te ontrafelen en te analyseren. Het doel is om de bewustwording te vergroten dat beslissingen gevolgen hebben, ongeacht de complexiteit van de situaties waarin ze worden genomen. Bij de Holocaust was een verscheidenheid aan personen, instellingen, organisaties en overheidsinstanties op lokaal, regionaal, nationaal en mondiaal niveau betrokken. De analyse en het begrip van al dan niet ondernomen acties tijdens de Holocaust roept ingewikkelde vragen op over hoe personen en groepen hebben gereageerd. Of de nadruk nu ligt op politieke afwegingen van staten of de omstandigheden van personen (zoals angst, groepsdruk, hebzucht of onverschilligheid); het is duidelijk dat bepaalde keuzes, onvoorstelbare gevolgen hadden.
  • Onderwijs over de Holocaust kan leerlingen helpen om culturele uitingen en voorstellingen van deze geschiedenis kritischer te interpreteren en zo het risico op manipulatie tot een minimum te beperken. In veel landen is de Holocaust een veel gebruikt thema of motief geworden in zowel de populaire cultuur als in het politieke discours. Lesgeven en leren over de Holocaust kan leerlingen helpen om verdraaiing en onnauwkeurigheid te herkennen wanneer de Holocaust wordt gebruikt als beeldspraak ten dienste van sociale, politieke en morele agenda’s.
  • De bestudering van antisemitisme in de context van de nazi-ideologie geeft meer inzicht in de uitingen en gevolgen van vooroordelen, stereotypering, vreemdelingenhaat en racisme. Antisemitisme bleef in de nasleep van de Holocaust bestaan en is nog steeds aantoonbaar in opmars. Onderwijs over de Holocaust biedt een kans om de geschiedenis en de ontwikkeling van antisemitisme te onderzoeken – een essentiële factor die de Holocaust mogelijk maakte. Onderzoek naar de verschillende instrumenten die worden gebruikt om antisemitisme en haat aan te wakkeren – waaronder gevaarlijk taalgebruik, propaganda, manipulatie van de media en groepsgericht geweld – kan leerlingen helpen om het effect van deze instrumenten op de samenleving te laten zien.
  • Lesgeven en leren over de Holocaust kan leerlingen ook helpen bij de herdenking van Holocaustslachtoffers. Als onderdeel van hun schoolcurriculum worden leerlingen vaak uitgenodigd om deel te nemen aan internationale en lokale gedenkdagen en herdenkingen. Herdenken vervangt leren niet. Door het bestuderen van de Holocaust doen leerlingen kennis op om op een zinvolle manier te kunnen herdenken en dit in de toekomst te blijven doen.